Bitwa pod Chalkedonem – bitwa lądowo-morska stoczona w roku 74 p.n.e. między wojskami rzymskimi a pontyjskimi w początkowym okresie III wojny Rzymu z Mitrydatesem.
Rzymianami dowodził konsul Aureliusz Kotta, wojskami pontyjskimi – sam władca Pontu Mitrydates VI Eupator.
Przed bitwą Kotta zebrał dość liczną flotę ściągając okręty od azjatyckich sprzymierzeńców Rzymu. Na czele 70 wielkich jednostek udał się do silnie obwarowanego portu w Chalkedonie, położonego naprzeciwko Byzantionu, po drugiej stronie cieśniny bosforańskiej, skąd miał zamiar strzec wyjścia z Morza Czarnego i nic dopuścić floty pontyjskiej na Propontydę i Morze Egejskie.
Bitwa Wkrótce pod miastem zjawił się Mitrydates na czele swej ogromnej armii i rozpoczął oblężenie. Kotta nie mając doświadczenia nie odważył się wyjść naprzeciw niego, a tylko dowódca jego floty Nudus z częścią wojska obsadził najsilniejsze punkty na równinie, z których jednak został wyparty. Wycofujący się Rzymianie skierowali się do bram miejskich, chcąc się przedostać za mury. W rezultacie przy bramach powstał tłok i zamieszanie, potęgowane przez ostrzał pontyjski. Kiedy bramy zostały spuszczone, Nudus i inni dowódcy dostali się do góry przy pomocy lin, ale wszyscy ci, którzy nie zdążyli się dostać do środka zginęli lub dostali się do niewoli.