3 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP) — część 1

3 Pułk Artylerii Ciężkiej im. Króla Stefana Batorego (3 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Pułk rodowód swój wywodzi z „wojennych” I/1 pułku artylerii ciężkiej, II/3 pułku artylerii ciężkiej oraz II/4 pułku artylerii ciężkiej. Sformowany w 1921, do września 1939 stacjonował w garnizonie Wilno na terenie Okręgu Korpusu nr III. Od 1929 był podporządkowany dowódcy 3 Grupy Artylerii. W 1939 zmobilizował między innymi 19 dac i 1 dac. W kampanii wrześniowej dowódca pułku pełnił obowiązki dowódcy artylerii obrony Warszawy, a jego sztab składał się w dużej mierze z oficerów 3 pac.

Formowanie i zmiany organizacyjne „Wojenny” I dywizjon 1 pułku artylerii ciężkiej swój szlak bojowy zakończył w okolicach Nowoprudek i Zrebowicz. Po zakończeniu działań wojennych przechodził kolejne zmiany organizacyjne. Od 10 kwietnia 1921 baterie dywizjonu stanowiły 1 dywizjon artylerii ciężkiej Legionów, a 27 grudnia utworzono z nich I dywizjon „pokojowego” 3 pułku artylerii ciężkiej.