Historia Przedsiębiorstwo zostało założone w 1846 roku w Jenie przez rzemieślnika Carla Zeissa jako warsztat mechaniki precyzyjnej o specjalności przyrządów optycznych. Początkowo specjalizował się w lupach, a następnie mikroskopach, budując ich tysiąc przez pierwsze 20 lat istnienia warsztatu. Opracował m.in. pierwszy złożony mikroskop wielosoczewkowy. W latach 60. XIX w. Zeiss zaangażował do współpracy profesora fizyki Ernsta Abbego, którego odkrycia w zakresie optyki doprowadziły do dalszych sukcesów firmy. Trzecim istotnym współpracownikiem od 1881 roku był profesor chemii Otto Schott, który wynalazł nowy typ szkła, produkowany następnie w hucie Schotta sfinansowanej przez Zeissa. W 1886 roku firma wyprodukowała dziesięciotysięczny mikroskop, a w 1887 roku pierwszy mikroskop apochromatyczny, nie zniekształcający kolorów. W 1888 roku Carl Zeiss zmarł, a zakłady przejął Ernst Abbe, zakładając Fundację Carla Zeissa, którą następnie kierował. Fundacja, do której należała także huta szkła Schotta, w kolejnych latach wykupywała słabsze firmy.