thumb|Alegoria Wertumnusa (mal. Giuseppe Arcimboldo) mały|Wertumnus uwodzący Pomonę (rzeźba J.-B. Lemoyne'a, 1760) Wertumnus (łac. Vertumnus, Vortumnus, Voltumnus) – w mitologii rzymskiej bóg z kręgu bóstw wegetacyjnych, pochodzenia etruskiego lub sabińskiego, będący uosobieniem przemian zachodzących w przyrodzie.
Pochodzenie Należał do ważnych bóstw staroitalskich. Być może obecny też w plemiennych wierzeniach Sabinów, najpewniej był przejętym przez Rzymian odpowiednikiem Voltumny, uważanego przez Warrona za głównego boga Etrurii, czczonego przede wszystkim w WolsiniachBogowie, demony, herosi, dz. cyt., s. 404..
Na gruncie ludowej etymologiiOd łac. vertere – obracać, kręcić, przekształcać (Słownik łacińsko-polski (opr. K. Kumaniecki). Warszawa: PWN, 1975). uznawano go za boga przemian i pór roku oraz dojrzewania wszelkich plonów. Przekonanie, iż posiada zdolność przybierania rozmaitych postaciPierre Grimal: Słownik mitologii…, dz. cyt., s. 360., znalazło u Rzymian odbicie w powiedzeniu o ludziach niestałych jako „urodzonych pod znakiem Wertumnusa”Lucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik…, dz. cyt., s.