Zakład Optyki Instrumentalnej „Uniwersał” – polski producent sprzętu astronomicznego z Żywca. Przedsiębiorstwo powstało w 1986 roku, jest najstarszym producentem amatorskich teleskopów astronomicznych w Polsce.
Nazwa przedsiębiorstwa pochodzi od nazwiska założycieli – braci Jacka i Bogusława Uniwersałów. Od roku 2005 właścicielem jest samodzielnie Jacek Uniwersał. Powstanie przedsiębiorstwa w okresie bardzo trudnego dostępu do jakiegokolwiek sprzętu astronomicznego w Polsce przyczyniło się w bardzo dużym stopniu do popularyzacji amatorskich obserwacji astronomicznych w latach dziewięćdziesiątych XX w. Skutkiem powstania firmy i produkowania przez nią bardzo dużych ilości sprzętu stał się szeroki dostęp miłośników astronomii do własnego sprzętu.
Ilość wyprodukowanych instrumentów astronomicznych przez przedsiębiorstwo była bardzo duża. W pierwszej połowie lat 90. XX w. teleskopy z żywieckiej firmy były najbardziej popularnym sprzętem astronomicznym w Polsce. Późniejsze lata nieco zmieniły tę sytuację, rozwój rynku sprzętu astronomicznego, pojawienie się licznych dystrybutorów sprzętu z zagranicy zakończyły monopol firmy Uniwersał.