Bitwa morska pod Lade – starcie zbrojne, które miało miejsce jesienią roku 494 p.n.e. pomiędzy flotami zamieszkujących Azję Mniejszą Greków oraz imperium perskiego, nad którym panowała dynastia Achemenidów. Bitwa ta przesądziła o upadku powstania jońskiego, będąc zarazem pierwszym ważnym starciem wojen grecko-perskich.
Okoliczności starcia W roku 499 p.n.e. w Jonii w Azji Mniejszej doszło do wybuchu powstania tamtejszych Greków przeciwko imperium Achemenidów. W kolejnym roku Jonowie oblegli Sardes, stolicę satrapii Lidii. Jakkolwiek powstańcom udało się zająć i spalić miasto, kontratak perskiego garnizonu, który schronił się w miejskiej cytadeli, doprowadził do odwrotu Greków. Wkrótce perska konnica rozbiła armię jońską w okolicach Efezu, co doprowadziło do jej rozproszenia i odstąpienia od powstańców Ateńczyków i Eretrejczyków.
Do decydującego o losach Jonii starcia pod Lade doszło wszakże dopiero w 494 r. p.n.e., gdyż Persowie byli zajęci tłumieniem wystąpień na Cyprze i w Karii. Persowie planowali uderzenie od strony lądu i morza na Milet, będący głównym ośrodkiem powstania. Według Herodota z Halikarnasu zebrali oni flotę liczącą 600 okrętów, dostarczonych przez Fenicjan, Cypryjczyków, Cylicyjczyków i Egipcjan.