Elektron swobodny – pojęcie, które może mieć kilka znaczeń: elektron, który nie jest związany z żadnym atomem ani inną cząstką; elektron słabo związany z atomem (elektron walencyjny); elektron w paśmie przewodnictwa w metalu. Elektrony swobodne niekoniecznie są więc cząstkami swobodnymi, jak na przykład elektrony wykorzystywane w laserze na swobodnych elektronach, które znajdują się w polu magnetycznym.
Elektron niezwiązany z atomem Elektrony takie powstają w wyniku jonizacji spowodowanej przykładowo promieniotwórczością naturalną, promieniowaniem kosmicznym lub na skutek jonizacji termicznej. W naturalnych warunkach na Ziemi, elektrony te szybko łączą się z atomami, rekombinując, lub przyłączają do obojętnych atomów lub cząsteczek, tworząc jony ujemne. W próżni kosmicznej występują niemal wyłącznie elektrony swobodne, ponieważ jest tu większe prawdopodobieństwo napotkania cząstki o wysokiej energii powodującej jonizację, niż wolnej cząstki mogącej przyłączyć elektron.
Swobodne elektrony występują również w materii w stanie plazmy, w próżniowych lampach elektronowych (np.