thumb thumb|Mundur żołnierzy pułku do 1791 thumb|right|Towarzysz 3 pułku w mundurze z 1792 3 Pułk Przedniej Straży Buławy Polnej Koronnej – oddział jazdy armii koronnej wojska I Rzeczypospolitej autoramentu narodowego.
Formowanie i zmiany organizacyjne Sformowany w 1789 z regimentu tegoż imienia dragonów. W styczniu 1789 posiadał 252 „głowy”. Zgodnie z planowanym etatem 100 000 armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów, pułk miał etatowo liczyć 1369 „głów”. W sztabie wyższym miało służyć 5 oficerów, w średnim i niższym - 15. W skład pułku miało wejść 10 chorągwi po 135 „głów” każda. Etat ten nie został zrealizowany. Rozpoczęto formowanie 65 000 armii. Pułk w tym przypadku miał liczyć etatowo 1099 „głów” w tym 19 w sztabie i 8 chorągwi po 135 osób.
Przed wybuchem wojny z Rosją, wiosną 1792 pułk liczył według etatu 1099 żołnierzy a faktycznie posiadał 923. Po przegranej wojnie, stan pułku zmniejszył się znacznie i jesienią 1793 wynosił 847 żołnierzy, a w chwili wybuchu powstania kościuszkowskiego 800. W czerwcu 1791 liczył 654 koni.