Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa – organizacja zrzeszająca funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, powstała w 1990 podczas zjazdu założycielskiego w Kulach – osiedlu Częstochowy.
Historia NSZZ FiPW Początków ruchu związkowego w więziennictwie należy doszukiwać się w czasach II Rzeczypospolitej, kiedy to wśród pracowników Straży Więziennej pojawiła się idea powołania związku zawodowego. Działania te doprowadziły do powołania (w czerwcu 1919) Związku Pracowników Więziennych Rzeczypospolitej Polskiej. Do najbardziej spektakularnych działań ówczesnego związku zawodowego, obok rozwiązywania codziennych problemów, było wysokie zaangażowanie sprawami socjalnymi. Dotyczyło to samych funkcjonariuszy, ale także ich rodzin, w szczególności dzieci. Takie były potrzeby odrodzonej Polski, która po okresie zaborów i kilkuletniej wojny powracała na mapy Europy. Dlatego też nie może nas dziwić fakt, iż nasza wiedza o tamtym związku zawodowym ogranicza się dzisiaj głównie do informacji o działającej wówczas Kasie Pogrzebowej oraz o powołaniu Komitetu Uzdrowiskowego, którego namacalnym przejawem jest istniejąca do dzisiaj willa „Orla Strzecha” w Świdrze k. Otwocka.