Nagana sędziego (łac. motio iudicis) – instytucja dawnego polskiego prawa służąca do podważenia i uchylenia wyroku.
Apelację do polskiego procesu wprowadziła dopiero formula processus w 1523 roku. Wcześniej w polskim sądownictwie ziemskim nie znano instancyjności. Wydany wyrok był zawsze ostateczny.
Jedyną możliwością podważenia wyroku była tzw. nagana sędziego, czyli zarzut, że sędzia sądził sprawę niesprawiedliwie. Zarzut mógł dotyczyć każdego postanowienia w trakcie procesu, jak i wyroku. Należało go zgłosić natychmiast po wydaniu podważanego postanowienia czy wyroku, przed przejściem do następnego stadium postępowania, pod rygorem utraty tego uprawnienia.
Odbywało się to w ten sposób, że niezadowolona strona prosiła prowadzącego sprawę sędziego o udostępnienie woźnego, a ten pozwem ustnym pozywał tego samego sędziego. Naganiający składał na ręce sędziego kocz (koc), czyli zakład, którego wysokość zależna była od wagi sprawy i godności naganionego sędziego. Dotychczasowy proces ulegał zawieszeniu a rozpoczynał się nowy, w którym pozwanym był sędzia, a naganiający powodem. W związku z tym, że podważona została cześć sędziego, przerywane były również wszystkie inne sprawy prowadzone przez naganionego sędziego. Wyrok w nowym procesie decydował o procesie głównym.