Stała gazowa, uniwersalna stała gazowa, molowa stała gazowa, stała Clapeyrona (symbol R) – stała fizyczna równa pracy wykonanej przez 1 mol gazu doskonałego podgrzewanego o 1 kelwin (stopień Celsjusza) podczas przemiany izobarycznej. Jej wartość to 8,31446261815324 J·mol−1·K−1.
Uniwersalna stała gazowa jest stałym współczynnikiem w równaniu stanu gazu doskonałego:
gdzie: – ciśnienie gazu (w Pa), – temperatura gazu (w K), – objętość zajmowana przez gaz podlegający przemianie (w m³), – liczba moli gazu podlegającego przemianie.
z czego wynika
gdzie: – stała Avogadra = 6,022 140 76×1023 mol−1, – stała Boltzmanna = 1,380 649×10−23 J· K−1.
Wartość uniwersalnej stałej gazowej nie zależy od rodzaju gazu. Po redefinicji jednostek SI, w tym stałej Boltzmanna i stałej Avogadra, od 20 maja 2019 jej wartość wynosi dokładnieR = 848 kgfm/k (mol·K) w układzie ciężarowym.:
Dla gazu doskonałego, uniwersalna stała gazowa jest równa różnicy ciepła właściwego molowego (molowej pojemności cieplnej) przy stałej objętości oraz przy stałym ciśnieniu:
Pomiar stałej gazowej W roku 2006 dokonano pomiaru poprzez pomiar prędkości dźwięku w argonie w temperaturze punktu potrójnego wody (użytego do zdefiniowania kelwina) przy różnych ciśnieniach i ekstrapolacji do granicy ciśnienia zerowego Wartość jest otrzymana wtedy z zależności: