Hesjan, macierz Hessego – macierz (kwadratowa) drugich pochodnych cząstkowych obliczonych dla funkcji wielu zmiennych o wartościach rzeczywistych dwukrotnie różniczkowalnej w punkcie, w którym liczone są te pochodne. Macierz Hessego charakteryzuje własności krzywizny wykresu funkcji w otoczeniu tego punktu. Dlatego m. im. jest wyznaczana w punktach krytycznych przy wyszukiwaniu ekstremów i punktów przegięcia / punktów siodłowych funkcji wielu zmiennych.

Macierz Hessego jest macierzą formy kwadratowej, utworzonej z wyrazów drugiego rzędu rozwinięcia funkcji wielu zmiennych w pobliżu punktu krytycznego w szereg Taylora. Dlatego badanie określoności macierzy Hessego jest równoważne badaniu określoności odpowiadającej jej formy kwadratowej.

Czasem pod pojęciem hesjanu rozumie się wyznacznik macierzy Hessego.

Nazwę hesjanu wprowadził James Joseph Sylvester dla upamiętnienia niemieckiego matematyka Ottona Hessego (1811–1874) Jeff Miller, Hessian [w:] Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics (D) , MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews, mathshistory.st-andrews.ac.uk [dostęp 2022-02-18]..