right|thumb|150px|Herb gminy Dobrzyca jako przykład herbu zgodnego z zasadą alternacji. Srebrne godło leży na czerwonym polu. right|thumb|150px|Herb szlachecki Białęga jako przykład historycznie uzasadnionego złamania zasady alternacji. thumb|150px|Nieuzasadniona zmiana (1990) w herbie Szczecinka, kiedy zmieniono błękitną rybę na srebrną. Alternacja heraldyczna – zasada w heraldyce, która zakazuje kładzenia w herbach metalu na metal (kolory srebrny i złoty) oraz barwy na barwę (pozostałe kolory).

Wyjątki Wyjątki od zasady czyni się dla herbów historycznych, łamiących zasadę alternacji. Przykładem jest tu np. herb Królestwa Jerozolimskiego (w srebrnym polu złoty krzyż jerozolimski) i herb szlachecki Białęga (w złotym polu srebrna krzywaśń). W obu przypadkach położono metal na metal. Znanym wyjątkiem, przy którym nałożono tynkturę na tynkturę, jest zaś herb Księstwa szczecińskiego, jednego z księstw w obrębie Pomorza (w błękitnym polu czerwony gryf); ta zasada została przeniesiona na herb Szczecina i jest to dziś najbardziej znany wyjątek od zasady alternacji w heraldyce miejskiej w Polsce.