Bożena Stelmachowska (ur. 5 grudnia 1889 we Wrześni, zm. 21 listopada 1956 w Toruniu) – polska etnografka, doktor habilitowana nauk humanistycznych, działaczka społeczna i polityczna, badaczka tradycyjnej kultury Słowińców i Kaszub.
Życiorys Rodzina Jej ojciec – Ksawery (zm. 1908) był architektem. Matka – Ludwika z Hundtów pochodziła z rodziny emigrantów szkockich osiadłych na Pałukach, w miejscowości Ośno. Była najmłodsza z sześciorga rodzeństwa. Brat Bronisław (ur. 1883, zm. 1940 w Katyniu) był prawnikiem i profesorem Uniwersytetu Poznańskiego oraz Sędzią Sądu Najwyższego. Brat Metody (ur. 1885, zm. 1927) w latach 1919–1927 był starostą rawickim.
Wykształcenie i praca W 1908 roku skończyła pensję żeńską. W latach 1911–1918 pracowała jako nauczycielka języka polskiego w tajnej szkole polskiej przy parafii Św. Łazarza w Poznaniu. W tym czasie uczyła się historii i literatury polskiej na kursach organizowanych przez tajne Towarzystwo Tomasza Zana i Towarzystwo Pomocy Rodzicielskiej oraz na wyższych kursach dla dziewcząt im. Królowej Jadwigi. W latach 1919–1925 studiowała na Uniwersytecie Poznańskim archeologię pod kierunkiem Prof. Józefa Kostrzewskiego i etnografię pod kierunkiem Jana Stanisława Bystronia. W 1925 roku uzyskała stopień doktora na podstawie rozprawy System trzech epok w prehistorii polskiej.