James McGill Buchanan Jr. (ur. 3 października 1919 w Murfreesboro, Tennessee, zm. 9 stycznia 2013 w Blacksburgu, Wirginia) – amerykański ekonomista, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1986 roku.
Był jednym z inicjatorów nurtu teorii wyboru publicznego – w szczególności, badań nad tym, w jaki sposób interes własny polityków i biurokratów, maksymalizacja użyteczności i inne względy indywidualne wpływają na ich decyzje. Był członkiem kilku think tanków, m.in. distinguished fellow Cato Institute, między 1984–1986 prezesem Stowarzyszenia Mont Pelerin, oraz profesorem na George Mason University.
Życiorys Urodził się w Murfreesboro, Tennessee, jako najstarsze dziecko Jamesa i Lili (Scott) Buchanan, w rodzinie o szkocko-irlandzkich korzeniach. Był wnukiem Johna P. Buchanana, gubernatora Tennessee w latach 90. XIX wieku. Uczęszczał do Middle Tennessee State Teachers College (późn. Middle Tennessee State University), jednocześnie pracując w rodzinnej farmie. Ukończył University of Tennessee (M.S., 1941). Służył w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych w sztabie admirała Chestera W. Nimitza w Honolulu w latach wojny, gdzie poznał Anne Bakke, którą poślubił 5 października 1945 r. Anne pracowała jako pielęgniarka w bazie wojskowej na Hawajach.