Teoria Olduvai – ocena ograniczonej długości trwania okresu industrializacji (definiowanej miarą konsumpcji energii na osobę) do ok. 100 lat (1930–2030). Teoria jest rozwinięciem spekulacji o przemijająco-pulsującym cyklu (transient-pulse theory) rozwoju nowoczesnej cywilizacji. Nazwa pochodzi od lokalnej nazwy wąwozu w Tanzanii, która jest także używana do określenia najstarszych kultur ludzkich w Afryce.
Historia Po raz pierwszy teoria została sformułowana przez Richarda Duncana w 1989, wówczas pod nazwą "przemijająco-pulsującej teorii cywilizacji industrialnej" (transient-pulse theory of Industrial Civilization)Duncan, R. C. (1989). Evolution, technology, and the natural environment: A unified theory of human history. Proceedings of the Annual Meeting, American Society of Engineering Educators: Science, Technology, & Society, 14B1-11 to 14B1-20. Hipoteza została rozwinięta w kolejnych publikacjachDuncan, R. C. (1993). The life-expectancy of industrial civilization: The decline to global equilibrium. Population and Environment, 14(4), 325-357.. W 1996 Duncan opublikował pracę pod tytułem "Teoria Olduvai: Osuwanie się w kierunku postindustrialnej epoki kamiennej" (The Olduvai Theory: Sliding Towards a Post-Industrial Stone Age), tam po raz pierwszy pojawiło się określenie "teoria Olduvai".