Mikołajewskie Gimnazjum w Lipawie (łot. Liepājas Nikolaja ģimnāzija, niem. Nikolaus-Gymnasium zu Libau) – szkoła średnia mieszcząca się w Lipawie przy ul. Wilhelmińskiej 4.
Historia Początki szkolnictwa publicznego w Lipawie sięgają połowy XVI wieku, kiedy to istniała jednoklasowa szkoła parafialna (Parochialschule), prowadzona przez księży ewangelickich. Szkoła przygotowywała do sakramentu konfirmacji.
W 1803 r. Aleksander I wydał ukaz określający system nauczania w Imperium Rosyjskim. Na czele każdego okręgu naukowego stał uniwersytet, w stolicy guberni znajdowało się gimnazjum, a w miastach powiatowych jedna lub więcej szkół powiatowych, z kolei w każdej parafii szkoła elementarna. Na podstawie tej ustawy w 1806 r. Miejska Szkoła Łacińska w Lipawie stała się Szkołą Powiatową (Kreisschule).
W 1848 roku powstała w Lipawie Wyższa Szkoła Powiatowa (höhere Kreisschule), po ukończeniu której było się uprawnionym do podjęcia nauki w ostatniej, maturalnej klasie gimnazjalnej. W 1861 r. wyższa Szkoła Powiatowa przekształcona została w Progimnazjum, uczniowie uzyskali możliwość zdawania egzaminu maturalnego w Lipawie. W 1865 r.