Święta Filomena (ur. ok. 10 stycznia 289, zm. ok. 10 sierpnia 302) – męczennica chrześcijańska, święta Kościoła katolickiego, ujęta w kalendarzu liturgicznym do 1961.
Odkrycie grobu thumb|Zamęczone ciało świętej Filomeny w grobie - obraz olejny, XIX wiek 24 maja 1802 roku, w katakumbach św. Pryscylli przy Via Salaria Nova odkryto grobowiec ze szczątkami młodej dziewczyny. Na grobowcu widniał napis LUMENA PAXTE CUM FI, co po poprawnym ułożeniu (płyty z napisami zostały ułożone naprędce lub przez osobę nieznającą łaciny) daje PAX TECUM FILUMENA, czyli „Pokój tobie, Filomeno”. Na grobowcu wyryte były ponadto: kotwica, dwie strzały, włócznia, gałązka palmy i kwiat lilii, symbolizujące śmierć przez utopienie, męczeństwo, palmę zwycięstwa i symbol dziewictwa.
Kult thumb|Witraż z wizerunkiem świętej Filomeny w bazylice św. Julii w Brioude Wszystkie poszlaki archeologiczne wskazywały na to, że grobowiec zawierał szczątki młodej wczesnochrześcijańskiej męczennicy o imieniu Filomena, o której jednak nic więcej nie wiedziano.