Macierzanka wczesna (Thymus praecox Opiz) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Rośnie dziko tylko w Europie. W Polsce rzadki. Występuje tylko w Ojcowskim Parku Narodowym w Dolinie Prądnika i Dolinie SąspowskiejBiderman A.W., Bąba W. 2001. Macierzanka wczesna. s. 320-321. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ..
Morfologia mały|lewo|Kwiatostan u podgatunku typowego mały|lewo|Liść i łodyga owłosiona dookoła Łodyga Płożące się gałązki rozłogowe do 30 cm długości, wzniesione gałązki kwiatostanowe do 10 cm długości. Liście Łopatkowate lub jajowate, orzęsione, od dołu ku górze coraz większe, do 15 mm długości i 8 mm szerokości. Kwiaty Skupione w główkowaty kwiatostan. Wargi kielicha równe, ząbki wargi górnej trójkątne.
Biologia i ekologia Półkrzew. Rośnie w murawach naskalnych na skałach wapiennych. Gatunek charakterystyczny związku Seslerio-Festucion duriusculae.