W XIX i XX wieku symfonia podlegała dalszym przemianom: rozbudowywano jej formę, aparat wykonawczy i środki wyrazu, a zarazem podejmowano próby kameralizacji, neoklasycznej stylizacji oraz indywidualnego przekształcania tradycyjnego modelu gatunku.
Historia Geneza gatunku Symfonia wywodzi się z włoskiej sinfonii, pierwotnie związanej z muzyką operową i funkcjonującej jako rodzaj uwertury instrumentalnej. W XVII wieku zespołowi instrumentalnemu powierzano w operze coraz ważniejsze zadania: akompaniował śpiewakom, rozpoczynał przedstawienie wstępem oraz wypełniał przestrzeń między fragmentami wokalnymi. Z czasem orkiestrowy wstęp do opery, kantaty lub oratorium zaczął się usamodzielniać jako odrębny utwór instrumentalny. Ważną rolę w tym procesie odegrała szkoła neapolitańska, która utrwaliła schemat włoskiej sinfonii jako formy trzyczęściowej o następstwie temp: szybkie – wolne – szybkie. Pierwsza część zyskiwała wyraźniejsze tematy, druga miała zwykle charakter spokojniejszy i bardziej ornamentalny, a trzecia często przybierała charakter taneczny. W pierwszej połowie XVIII wieku forma ta stopniowo oddzielała się od opery i stawała się samodzielnym utworem orkiestrowym.