thumb|upright=1.4|Rzeczpospolita w 1658 roku Ustrój administracyjno-wojskowy Hetmanatu w XVII i XVIII wieku (ustrój pułkowy).
Historia Powstanie systemu pułkowego było skutkiem podpisania ugody kurukowskiej 27 września 1625, która została zawarta przez hetmana Koniecpolskiego i kozacką delegację Wojska Zaporoskiego na czele z Mychajłem Doroszenką podczas powstania Marka Żmajły. Według umowy kozackie wojsko rejestrowe zostało podzielone na 6 pułków: pułk białocerkiewski pułk kaniowski pułk kijowski pułk korsuński pułk perejasławski pułk czerkaski.
Organizacja Podczas powstania Chmielnickiego oprócz istniejących pułków powstało szereg nowych, które stały się jednocześnie jednostkami podziału administracyjno-terytorialnego.
Każdym pułkiem kierował i dowodził pułkownik przy pomocy rady pułkowej, która go wybierała. Pułkowa rada za pośrednictwem Kozaków zarządzała całą ludnością zamieszkującą obszar pułku. Pułki dzieliły się na sotnie, których było od 7 do 20.
Każdy pułk i sotnia posiadały swój sztandar, na którym umieszczone były podobizny Jezusa Chrystusa, świętych, symbole heraldyczne lub kozak z muszkietem. Drzewce sztandaru zakończone było krzyżem lub kulą.