Pragmatyzm, będący znakiem rozpoznawczym Merkel, w dłuższej perspektywie ujawnił swoje ograniczenia. Wpłynęło to nie tylko na osłabienie autorytetu Niemiec jako państwa odgrywającego rolę „mocarstwa moralnego”, ale również na spójność i siłę europejskiego projektu politycznego. Brak przywództwa opartego na wizji oraz ograniczenie się do technokratycznego zarządzania podważyły zdolność niemieckiego państwa do kształtowania kierunków rozwoju Unii w warunkach narastającej globalnej konkurencji różnych układów sił.
Styl przywództwa Angeli Merkel, oparty w dużej mierze na reaktywności, okazał się niewystarczający wobec złożoności wyzwań politycznych, gospodarczych i geopolitycznych XXI wieku.