W powieści opisano szczegóły życia pod wodą i techniczne środki do tego służące (łódź podwodna „Nautilus”). Akcja rozgrywa się w roku 1866, a główne postacie to tajemniczy kapitan Nemo, zoolog profesor Pierre Aronnax, oraz jego służący – Conseil i harpunnik Ned Land. Według rękopisu Verne’a, Nemo był Polakiem, powstańcem styczniowym zesłanym na Syberię, który po powrocie pragnął pomścić śmierć rodziny wskutek rosyjskich represji po powstaniu styczniowym, zatapiając statki rosyjskiej floty handlowej Jean Jules-Verne, Jules Verne, A Biography, Macdonald and Jane's, London, 1976, s. 87, Peter Costello, Jules Verne: Inventor of Science Fiction, Hodder and Stoughton, London Sydney Auckland Toronto 1978, s. 108, Simone Vierne, Jules Verne, Éditions Balland, 1986, s. 201-202, . Wydawca Pierre-Jules Hetzel ze względu na dobro stosunków francusko-rosyjskich zasugerował mu jednak zmianę – w Tajemniczej wyspie kapitan okazuje się być Hindusem, księciem DakkaremJuliusz Verne, Tajemnicza wyspa, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2010, tom II, s. 305, . Ostatecznie autor zmienił narodowość Nemo na hinduską, rozumiejąc, że liberalny rząd brytyjski nie będzie protestował.