Dwa lata później, według wspomnień braci Goncourtów, Zola miał już pracować nad powieścią, której głównym bohaterem był kolejarz, a w której miał się pojawić motyw strajku i sądownictwa. Pisarz chciał, by powieść była czymś przerażającym, wywołującym koszmary w całej Francji, podobnie strasznym, jak jego dużo wcześniejsza historia o zbrodni - Teresa Raquin.
Ostateczny projekt powieści powstał, gdy Zola połączył wątek kolei z planowaną już wcześniej powieścią o „zwierzęciu ludzkim” popełniającym zbrodnię oraz z powieścią o sądownictwie. Konkretyzacja literackiego konceptu nastąpiła pod wpływem rozwijającej się filozoficznej dyskusji o zabójstwie i „prawie do zabijania” przez jednostki wybitne - jedną z inspiracji była tu wydana w 1884 roku we Francji Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego. Równolegle szybki rozwój przeżywała medycyna sądowa, antropologia i kryminologia, a w 1887 roku ogromną poczytność zyskało studium Człowiek zbrodniarz napisane przez antropologa włoskiego Cesare Lombroso oraz poświęcone analogicznej tematyce prace Gabriela Tarde'a. Zola popierał zawarte w pracach obydwu autorów tezy o społecznym i antropologicznym podłożu zbrodni, które mogą być wywołane zarówno czynnikami czysto środowiskowymi, jak i obciążeniem dziedzicznym.