Sherlock Holmes znany z powieści i opowiadań Arthura Conana Doyle’a lub ojciec Brown – ksiądz-detektyw postać stworzona przez Gilberta Chestertona – czy Braciszek Cadfael opisany przez Edith Pargeter). Bohater lub bohaterka prowadzi śledztwo posługując się zwykle metodą dedukcji, tj. racjonalnego rozumowania polegającego na wyciąganiu wniosków z obserwacji. Logika jest najgroźniejszą bronią jaką wykorzystuje w walce o sprawiedliwość. Kontakty między sprawcą a detektywem często przybierają formę intelektualnej rozgrywki, której finezyjność jest istotą powieści detektywistycznej i stanowi o jej jakości. Czarny kryminał amerykański. Utwory z tego nurtu prezentują ponurą, „czarną” wizję świata, w której dobro i zło w czystej postaci w zasadzie nie istnieją. Cały świat jest skażony występkiem, prawie każdy ma coś w nim na sumieniu. Czarny kryminał polemizuje niejako z uładzoną i naiwną, przez co nieprawdziwą, wizją świata prezentowaną w powieści detektywistycznej. Nie jest to już wyłącznie zagadka kryminalna, ale historia poszerzona o wątki sensacyjne. Główny bohater nie rozwiązuje problemów wyłącznie dzięki dedukcji, ale poprzez osobiste zaangażowanie w dochodzenie i schwytanie przestępcy. Występujący tu detektyw nie jest już postacią jednoznacznie pozytywną.