Za główny, dalekosiężny cel obrał sobie wzmocnienie władzy monarszej, co miało być krokiem do wprowadzenia absolutyzmu w jego realnej postaci oraz idącą za tym budowę potęgi państwa brandenbursko-pruskiego, a ściślej, wyrwanie go z pozycji nieliczącego się kraju, którego prawa i dążenia oraz pełna suwerenność na arenie międzynarodowej nie są respektowane.
W pierwszych miesiącach panowania skupił się przede wszystkim na Prusach Książęcych, regulując sprawy formalne z królem Polski, Władysławem IV, składając mu 6 października 1641 roku na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie ostatni hołd lenny. Jednocześnie jednak nie powiodły się próby porozumienia ze stanami pruskimi. Pewne ustępstwa na ich korzyść zostały rozbite na pierwszym Landtagu, kiedy to przedstawicielstwo stanowe odmówiło ustępstw na rzecz kalwinistów. Było to przyczyną zawieszenia zwoływania pruskiego Landtagu na okres 15 lat.