thumb|300px|Schemat budowy rekuperatora thumb|300px|Schemat wentylacji mechanicznej z centralą z pompą ciepła typu powietrze-powietrze oraz płytowym gruntowym wymiennikiem ciepła thumb|300px|Schemat wentylacji mechanicznej z centralą z pompą ciepła typu powietrze-powietrze oraz płytowym gruntowym wymiennikiem ciepła – układ w trybie chłodzenia
Rekuperator – urządzenie stosowane w systemach wentylacyjnych, które umożliwia rekuperację (odzyskiwanie) ciepła z powietrza wywiewanego z budynku lub instalacji przemysłowej.
Rekuperator jest wymiennikiem ciepła. Do przekazania ciepła z wydmuchiwanego powietrza do nadmuchiwanego stosuje się różne konstrukcje rekuperatorów: z czynnikiem pośrednim (np. glikol albo freon): z obiegiem samoczynnym w tym rurka ciepła, z obiegiem wymuszonym także pompy ciepła rekuperatory przekazujące ciepło przez przegrodę płytową: krzyżowe – Powietrze przepływa przez ustawione do siebie prostopadle kanały. W jednym przepływa ciepłe powietrze wywiewane z wewnątrz ogrzewając rząd kanałów z powietrzem z zewnętrza. Sprawność tego typu rekuperatora waha się od 50–70% odzysku ciepła, stosując jednak dwa wymienniki – szeregowo osiągnąć można sprawność do 90% przeciwprądowe – Kanały powietrza ustawione są równolegle przez co strumień powietrza zimnego skierowany jest w przeciwnym kierunku do ciepłego.