48..
Formą oporu chłopów był też ich udział w krucjatach i popieranie średniowiecznych ruchów religijnych. Ponieważ Kościół w średniowieczu kształtował świadomość chłopską, kryzys w nim zapoczątkowany w 1517 przez wystąpienie Marcina Lutra oraz reformację miał wpływ na wybuch buntów chłopskich w całych Niemczech oraz w krajach austriackichHenryk Wereszycki, Historia Austrii, Wrocław 1986, s. 60..
Wystąpienia zbrojne chłopów przeciw panom były we wczesnym średniowieczu rzadsze i nie objęły większych terenów.
Od XI-XII w. rozwijająca się w przeludnionej Europie Zachodniej kolonizacja nieużytków zapoczątkowała proces zamiany dotychczasowych świadczeń chłopskich na określonej wysokości czynsz płacony w ziarnie lub w pieniądzu. Z biegiem czasu, w miarę rozwoju stosunków towarowo-pieniężnych, coraz bardziej przeważała ta druga forma czynszu, co wobec powolnego, lecz systematycznego spadku wartości pieniądza znacznie odciążała gospodarstwa chłopskie. W wiekach następnych głód pieniądza skłaniał feudałów do zgody na wykupywanie się chłopów z poddaństwa osobistego. Zdarzało się też, że w poszukiwaniu źródeł dochodu przymuszano chłopów do wykupywania się na wolność (np. za czasów króla francuskiego Ludwika X w 1314–1316).