250px|right 12 Oszmiańska Brygada AK – polski oddział partyzancki Okręgu Wilno Armii Krajowej.
W lipcu 1944 w ramach Zgrupowania nr 3 Okręgu AK Wilno żołnierze brygady wzięli udział w operacji „Ostra Brama”. Przez kilka dni kwaterowali w Powelkach. W lipcu 1944 liczyła ok. 400 partyzantów. O świcie 18 lipca 1944, w Puszczy Rudnickiej, 10 Brygada Armii Krajowej została rozbrojona przez zmotoryzowane oddziały Armii Czerwonej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na początku kwietnia 1944 polskie oddziały partyzanckie działające w Inspektoracie F mocno powiększyły swój stan liczbowy i zostały przekształcone w brygady. Z V oddziału partyzanckiego „Marsa” i na bazie ośrodka AK w Krewie utworzona została 12 Brygada pod dowództwem por. Hieronima Romanowskiego „Cerbera”. W tym czasie liczyła nieco ponad 50 ludzi. W kwietniu nastąpił dynamiczny rozwój brygady. Powołano dwa plutony strzeleckie, pluton zwiadu konnego, sekcję pionierów, drużynę ckm. Pierwszy miesiąc upłynął na szkoleniu ochotników i tworzeniu nowych pododdziałów brygady. Pod koniec kwietnia wyznaczono koncentrację Zgrupowania nr 3 Okręgu Wilno Armii Krajowej. Miała ona nastąpić w rejonie miejscowości Klewica, Graużyszki, Wojsznaryszki. 12 Brygada stawiła się na koncentrację i została zakwaterowana w Wojnaryszkach.