thumb|Élisabeth Vigée-Lebrun, Portret Heleny Apolonii z Massalskich Potockiej, 1808 Helena Apolonia z Massalskich primo voto de Ligne secundo voto Potocka herbu własnego (ur. 9 lutego 1763, zm. 31 października 1815 w Paryżu) – polska arystokratka i pamiętnikarka.
Życiorys Urodziła się 9 lutego 1763 jako córka Józefa, podskarbiego nadwornego litewskiego, i Antoniny z Radziwiłłów. W dzieciństwie straciła ojca (1765), a dalszą opiekę nad nią sprawował stryj, Ignacy Massalski, biskup wileński. Zgodnie z radą p. Geoffrin wychowywała się we Francji, na pensji przyklasztornej w Abbaye-aux-Bois (konwent cystersów w obecnej 7. dzielnicy Paryża). W wieku niespełna 17 lat (29 lipca 1779) wyszła w Paryżu za mąż za księcia Karola Józefa Emanuela de Ligne (1759-1792). Mieszkała kolejno w Brukseli, ponownie w Paryżu (od roku 1784), a następnie w Wiedniu (od roku 1786). Dwa lata później (1788) pozostawiła męża i dziecko (2-letnią córkę Sydonię), wyjeżdżając do Warszawy. Tu też poznała wkrótce Wincentego Potockiego (1749-1825), podkomorzego wielkiego koronnego. W roku 1792 (po śmierci księcia de Ligne) doprowadziła do rozwodu Potockiego z Anną z Mycielskich, a wkrótce potem zawarła z nim związek małżeński.