Strona tytułowa pierwszego wydania Einführung in die Physiologie der Einzelligen|mały Stanislaus Josef Mathias von Prowazek, Edler von Lanow (ur. jako Stanislav Provázek 12 listopada 1875 w Neuhaus, zm. 17 lutego 1915 w Chociebużu) – austriacki zoolog i parazytolog, współodkrywca patogenu wywołującego dur plamisty, nazwanego na jego cześć Rickettsia prowazekii. Publikował także pod pseudonimami P.L. i P. Laner.
Życiorys Urodził się w Neuhaus (dziś Jindřichův Hradec) 12 listopada 1875 roku, w rodzinie o czeskich korzeniach. Jego ojciec Josef Provázek (1842–1922) był oficerem armii austro-węgierskiej, uczestnikiem bitwy pod Custozą (1866)Josef_Provazek. Ożenił się z Marie Koppovą z Božejova. Stanislav miał siostrę Marie (1880–1951), później uznaną malarkę. Rodzina zmieniała często miejsce zamieszkania, m.in. w latach 1880–1882 mieszkali w Komárnie. Gdy ojciec w 1893 roku otrzymał tytuł szlachecki, Stanislaus był uczniem gimnazjum w Pilźnie, wtedy zmienił zapis nazwiska na Prowazek. W 1895 zaczął studiować nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Karola w Pradze, gdzie uczył się u zoologa Bertholda Hatscheka oraz fizyka i filozofa Ernsta Macha.