Rupiah Bwezani Banda (ur. 13 lutego 1937 w Gwandzie, zm. 11 marca 2022 w Lusace) – zambijski polityk, wiceprezydent Zambii od 9 października 2006 do 19 sierpnia 2008. Od 29 czerwca 2008 do 2 listopada 2008 p.o. prezydenta Zambii, od 2 listopada 2008 do 23 września 2011 prezydent Zambii.
Młodość i edukacja Rupiah Banda urodził się w mieście Gwanda w ówczesnej Rodezji Południowej (dziś Zimbabwe). Jego rodzice przybyli tam przed jego narodzinami z Rodezji Północnej w poszukiwaniu pracy.
Banda kształcił się w Munali Secondary School, a następnie studiował na Uniwersytecie Etiopskim w Addis Abebie, Uniwersytecie w Lund w Szwecji oraz w Wolfson College na Uniwersytecie Cambridge w Wielkiej Brytanii.
Kariera polityczna W latach 1960–1964 był przedstawicielem Zjednoczonej Narodowej Partii Niepodległości (UNIP, United National Independence Party), partii rządzącej Zambią od lat 60. do 1991, w Europie Północnej. W 1965 został mianowany zambijskim ambasadorem w Zjednoczonej Republice Arabskiej (ówczesny Egipt). W kwietniu 1967 został ambasadorem w Stanach Zjednoczonych i funkcję tę sprawował przez dwa lata.