Skąponogi, skąpotchawce (Pauropoda) – gromada stawonogów zaliczanych do wijów. Osiągają długość ciała do 2 mm. Dotąd opisano około 780 gatunków skąponogów, z których około 30 znanych jest z Polski.
Budowa ciała mały|lewo|Skąponóg z USA Istnieją zarówno formy wysmukłe o zwinnych i stosunkowo długich odnóżach, lecz można też spotkać formy krępe, owalne w zarysie, mało ruchliwe. Ciało pierwszych pokryte jest cienkim, gładkim zwykle oskórkiem, najczęściej bezbarwnym lub białawym, natomiast u drugich oskórek jest gruby, a ich powierzchnia ciała nierzadko żółtawa lub brunatnawa, ma charakterystyczną rzeźbę oraz guzki lub kolce. Powierzchnia ciała skąponogów jest pokryta licznymi włoskami rozmaitego kształtu, będącymi narządami dotyku. Szczególną uwagę zwracają długie szczecinki tzw. trichobothria, umieszczone na płytkach grzbietowych lub obok nich. Ciało tych organizmów składa się zwykle z 11, wyjątkowo z 12 segmentów. Pierwszy segment za głową jest słabo rozwinięty, mniejszy od pozostałych i nie ma przysadek. Liczba tergitów jest z reguły mniejsza, aniżeli liczba segmentów i wynosi 6, gdyż ich grzbietowe odcinki 1, 4, 6, 8 i 10 segmentu uległy skróceniu. U większości skąponogów na 11 segmentach znajduje się 9 par odnóży krocznych.