thumb|Notacja cheironomiczna nad tekstem chorału gregoriańskiego Jubilate Deo universa terra (Psalm 66) śpiewanego podczas offertorium Notacja cheironomiczna ( = ręka, = prawo) – rodzaj wczesnej notacji muzycznej; pierwotna forma notacji neumatycznej, w której symbole graficzne zapisane nad wersami tekstu utworu określają tylko ogólny zarys melodii, akcenty i artykulację, a nie określają rytmu ani absolutnej wysokości dźwięków. Ułatwiają zapamiętanie melodii, ale nie pozwalają odtworzyć kompozycji nieznanej. Najstarsze źródła pisane pochodzą z VIII wieku. Badacze przypuszczają, że znana była już wcześniej. W XI wieku zaczęła być wypierana notacją diastematyczną. Muzykolodzy przypuszczają, że służyła bardziej jako pomoc dla kantora dyrygującego chórem wykonującym chorał gregoriański, niż jako sposób utrwalenia muzyki dla celów edukacyjnych. Nie istniał jeden wspólny dla większego regionu system notacji cheironomicznej, ale niektóre ośrodki chorałowe (m.in. w St. Gallen, Metz i Benewent) wypracowały charakterystyczny dla siebie system znaków.