Psycholamarkizm – kierunek neolamarkistyczny o charakterze witalistycznym zapoczątkowany przez Copego. W swojej koncepcji ewolucji położył on szczególny nacisk na wewnętrzną dążność organizmów do świadomego samodoskonalenia się. Szczegóły swojej teorii ewolucji przedstawił w O pochodzeniu najlepiej przystosowanych (The origin of the fittest 1887) oraz w Główne czynniki ewolucji organicznej (The Primary Factors of Organic Evolution - 1896).
Cope był zwolennikiem ortogenezy i uważał, że wszystkie zmiany sprowadzają się do wzrastania (zwiększania wielkości) i rozwijania pewnych części, albo odwrotnie do ich zmniejszania i uwsteczniania. To zjawisko może dotyczyć także całych organizmów. Główną przyczyną zmian mają być procesy retardacji lub akceleracji. Oba sprowadzają się do tego, że pewne właściwości, narządy itp. pojawiały się wcześniej niż normalnie (akceleracja) lub później (retardacja). Tego typu radykalne zmiany prowadzą do osiągnięcia przez organizmy, którym to się przytrafiło, wyższego i całkiem nowego poziomu organizacji (czyli następuje przejście np. z poziomu płaza do poziomu gada. Cope jako przykład pokazuje, że woda w dużym zakresie temperatury jest płynna, jednak przychodzi taki moment, że się zestala, dając zupełnie inną jakość.