Maria Kotarba (ur. 4 września 1907 w Obłazach Ryterskich, zm. 30 grudnia 1956 w Owczarach)yadvashem, The Righteous Among the Nations Database - Kotarba Maria, 5.10.2023 – kurierka polskiego ruchu oporu (dostarczała tajne wiadomości i zapasy lokalnym grupom partyzantów). Została aresztowana przez Gestapo. Jako więzień polityczny była przesłuchiwana i torturowana, po czym przetrzymywana w Tarnowie, skąd 6 stycznia 1943 roku przeniesiono ją do Oświęcimia; uznana za Sprawiedliwą Wśród Narodów Świata przez Jad Waszem 18 września 2005 roku za ryzykowanie życia na rzecz ratowania żydowskich więźniów w dwóch obozach koncentracyjnychPaweł Sawicki, 10.08.2009 - MEDAL SPRAWIEDLIWEJ DLA MUZEUM, sztetl.org.pl, [dostęp. 11.05.2015] (artykuł na podstawie: "Oś – Oświęcim, Ludzie, Historia, Kultura", 2009, nr 16.).
Okres przedwojenny i Oświęcim Podczas inwazji niemieckiej na Polskę we wrześniu 1939 Kotarba była świadkiem eksterminacji jej żydowskich sąsiadów niedaleko Gorlic, gdzie mieszkała. Poprzysięgła sobie wtedy nieść pomoc wszystkim Żydom, którym będzie w stanie. Z początkiem 1943 została umieszczona w obozie w Oświęcimiu, nadano jej numer 27995 i po szeregu różnych przydziałów oddelegowano do Kommando Gartnerei, grupy zajmującej się pracami ogrodowymi.