Socjalizm w jednym kraju – koncepcja rozwoju komunizmu stworzona w 1925 przez Józefa Stalina i Nikołaja Bucharina zakładająca budowę systemu komunistycznego jedynie w granicach ZSRR.
Historia Teoria socjalizmu w jednym kraju była bezpośrednią reakcją partii bolszewickiej (RKP(b)/WKP(b)) na klęskę próby przeniesienia w latach 1917-1923 rewolucji bolszewickiej do zachodniej Europy. Pomimo krótkotrwałych sukcesów w niektórych krajach (przede wszystkim Niemcy i Węgry), próby wywołania rewolucji kończyły się niepowodzeniem i rewolucyjne rządy upadały po kilku miesiącach.
Po nieudanej próbie przejęcia władzy w Republice Weimarskiej w 1923 przez Komunistyczną Partię Niemiec, w 1924 Józef Stalin dokonał rewizji doktryny leninizmu, zakładającej światową rewolucję komunistyczną, ogłaszając koncepcję budowy socjalizmu w jednym kraju. Zasady nowej doktryny sformułował w kwietniu 1925 Nikołaj Bucharin.
Krytyka i reakcja Doktryna socjalizmu w jednym kraju wywołała krytykę ze strony Zinowjewa i Trockiego, i w konsekwencji rozłam w partii. Trockiści uznali tę doktrynę za odejście od marksistowsko-leninowskiej koncepcji internacjonalizmu i światowej rewolucji.