Bazylika Wniebowzięcia NMP w Trzemesznie – kościół z 1. połowy XII wieku, postawiony w formie bazylikowej.
Historia i architektura Początkowo zbudowany w stylu romańskim, przebudowany w stylu gotyku, a następnie ponownie przebudowany i rozbudowany w 2. połowie XVIII wieku z inicjatywy opata Michała Kosmowskiego. Jest budowlą barokową, trójnawową, z potężną kopułą i nawą obiegającą część centralną. Fragmenty budowli romańskie (m.in. potężne kolumny) oraz gotyckie. Wyposażenie i polichromia barokowe (freski Franciszka Smuglewicza). Mocą zawartego ze Stolicą Apostolską konkordatu wschowskiego w 1737 roku królowie Polski mieli prawo mianować tutaj opatów komendatoryjnychHistoria Kościoła w Polsce, t. 1, cz. 2, Poznań-Warszawa 1974, s. 431..
W czasie II wojny światowej okradziony przez Niemców z wszystkich cennych przedmiotów i zamieniony na magazyn wojskowy. Spalony 21 stycznia 1945 podczas opuszczania miasta przez żołnierzy Wehrmachtu, odbudowany w latach 50. i 60.