Czasowa niedopuszczalność drogi sądowej występuje w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości, które przed fazą sądową muszą przejść fazę administracyjną, w sprawach o uchylenie uchwały organu spółdzielni, które muszą przejść fazę odwoławczego postępowania wewnątrzspółdzielczego i w sprawach z zakresu prawa przewozowego, które muszą wyczerpać drogę reklamacji. Natomiast trwała niedopuszczalność drogi sądowej oznacza, że sprawa danego rodzaju w ogóle nie może być rozpoznana przez sąd.
Pozew lub wniosek wszczynający postępowanie w sprawie, dla której droga sądowa jest niedopuszczalna, nie może zostać rozpoznany przez sąd, wobec czego podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeżeli sąd omyłkowo rozpozna taką sprawę, to postępowanie takie jest dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 1 tego Kodeksu), która w przypadku zaskarżenia orzeczenia kończącego takie postępowanie bezwarunkowo spowoduje jego uchylenie (art. 378 § 1 tego Kodeksu). Jednak orzeczenie zapadłe w postępowaniu dotkniętym nieważnością nie jest samo z siebie