Nie ma obiektywnego kryterium podziału na wyspy oraz kontynenty. Przyjęło się uznawać, że największą wyspą jest Grenlandia o powierzchni ponad 2,1 mln km², a najmniejszym kontynentem Australia o powierzchni ponad 7,6 mln km²Brown, Mike. How I Killed Pluto and Why It Had It Coming. New York: Random House Digital, 2010. .. Dużych wysp o powierzchni ponad 1 km² jest 21 818. Zajmują one powierzchnię 9 938 964 km², a łączna długość ich linii brzegowej wynosi 1 304 762 km. Małych wysp o powierzchni poniżej 1 km² jest 319 tys. Ich łączna powierzchnia wynosi 20 589 km², a długość linii brzegowej 321 774 km.
Wyspy mogą być samotne albo mogą tworzyć skupiska – archipelagi, przy czym te ostatnie grupowane są zarówno według kryteriów geograficznych, jak i geologicznych.
Powstawanie wysp Wyspy mogą powstawać na skutek: zanurzenia lądu o urozmaiconej rzeźbie powierzchni, nierównomiernego wypiętrzenia obszaru szelfowego, budującej działalności fal morskich, działalności organizmów żywych (wyspa koralowa), działalności podwodnych wulkanów (wyspa wulkaniczna), trzęsienia ziemi, akumulacji osadów na obszarze delty, działalności człowieka – sztuczne wyspy, np. torpedownia w Gdyni czy Palm Islands w DubajuObszarem wodnym tworzącym wyspę nie jest natomiast sztucznie przekopany kanał, jak np.