W 1617 r. dzięki fundacjom bydgoskich mieszczan oraz poparciu ks. kanonika Jana Kuczborskiego, biskupa chełmińskiego od 1614 rokuPawlak Marian: Kolegium Jezuickie w Bydgoszczy (1619-1780). [w:] Kronika Bydgoska XXX 2008. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISSN 0454-5451 do Bydgoszczy przybyli na stałe jezuici. Otrzymali oni na własność kilka kamienic stojących przy Rynku, w których urządzili rezydencję oraz szkołę. Dzięki kolejnym fundacjom: rady miejskiej Bydgoszczy, biskupa Kaspra Działyńskiego, kanclerza wielkiego koronnego i starosty bydgoskiego Jerzego Ossolińskiego i innych, zakonnicy przystąpili do rozbudowy swojej placówki. Cały kwartał zabudowy ograniczony od wschodu Rynkiem, a z pozostałych stron ulicami: Farną, Jezuicką i Niedźwiedzia znalazł się w ich posiadaniu. W latach 1637–1649 w zachodniej pierzei Starego Rynku powstał dwuwieżowy kościół pw. św. Krzyżawieża północna powstała do 1655 r., a południowa do 1695, a w 1653 r. ukończono budynek rezydencjalny, w którym do 1780 r. istniała szkoła średnia, podniesiona do rangi kolegium jezuickiego. W budynku tym istniała również sala teatralna ze sceną sukcesywną, służąca działalności kulturalnej. Salę wykorzystywano aż do 1824 r., kiedy powstał oddzielny budynek teatru miejskiego.