Idea nadczłowieka ma charakter utopijny. Jest wyższą formą człowieczeństwa, która pozostanie po przezwyciężeniu obecnej formy człowieka. Postać ta jest raczej horyzontem, do którego powinno się dążyć (w szczególności, do którego powinna dążyć filozofia i ludzkość). Jest to idea człowieka, który oczyścił się z dualizmu duszy i ciała, z wpływów platonizmu i chrześcijaństwa i który rozumie siebie i świat poprzez koncepcję woli mocy.
Ponieważ nadczłowieka jeszcze nie ma, nie wiemy do końca jaki on będzie. Stąd jego opis jest ledwo szkicowy.
Część I Rozpoczyna się „Prologiem”, w którym przedstawiono „ostatniego człowieka” – typowego człowieka współczesności. Jest to jednostka przeciętna, wyzbyta ambicji i radykalnych dążeń i celów. Stara się unikać niebezpieczeństw, cierpienia i chronić własne życie.
Następnie opisane jest zejście z wyżyn Zaratustry, który zaczyna głosić ostatniemu człowiekowi swe przesłanie, które jest głównie krytyczne. Ludzie nie chcą go jednak słuchać.
Część II Niezrozumiany Zaratustra kontynuuje swe nauki, krytykując zastany porządek świata. Pojawiają się elementy poetyckie (pieśni, nokturn) i próby wskazania przezwyciężenia krytykowanego porządku.