Podział ów legł u podstawy określania jednych stanów jako "wolne", drugich zaś jako "niewolnicze". Rolniczy w tym czasie Midwest (Środkowy Zachód), w czasach kolonialnych rywalizujący ze zurbanizowanym i uprzemysłowionym Wschodem, zjednoczył się z północno-wschodnimi stanami, już wolnymi od niewolnictwa, tworząc wspólnie zwarty blok stanów, w których niewolnictwo było zakazane.
Osadnicy przeciwni niewolnictwu w "Bleeding Kansas" po roku 1850 nazywani byli freestaterami, ponieważ walczyli (zwycięsko) o przyjęcie Kansas do Unii jako stan wolny.
Na początku wojny secesyjnej było 19 stanów wolnych: Maine, Vermont, New Hampshire, Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, Nowy Jork, New Jersey, Pensylwania, Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, Wisconsin, Minnesota, Kansas, Iowa, Oregon i Kalifornia. W New Jersey niewolnictwo jeszcze istniało, ale zgodnie z obowiązującym tam prawem do wojny secesyjnej prawie wszyscy niewolnicy zostali obdarowani wolnością.