Geografia i kartografia jako nauka we wczesnym średniowieczu nie istniały. Mapy miały charakter symboliczny i służyły celom dydaktyczno-teologicznym (Mappae mundi). Jednak elity intelektualne średniowiecza przechowały starożytną wiedzę o kulistości ziemi, rozpowszechnioną przez najpopularniejszy podręcznik astronomii Johannesa de Sacrobosco „Tractatus de Sphaare”, powstały około 1250 roku, a szczególnie przez poczytne w późnym średniowieczu dzieło kardynała Pierre’a d’Ailly „Imago mundi”, z 1410 roku. Kluczowy dla dalekich podróży był rozwój kartografii. Od XIII wieku zaczęto sporządzać niezwykle dokładne mapy wybrzeży, zaopatrzone w pierwsze siatki kartograficzne, tzw. portolany. W przeciwieństwie do wcześniejszych map miały one charakter praktyczny. Początkowo opisywały one wybrzeża Morza Śródziemnego, potem Morza Czarnego i Europy Północnej.