Anatolij Tichonowicz Marczenko (; ur. 23 stycznia 1938, zm. 8 grudnia 1986 w Czistopolu) – rosyjski pisarz, dysydent, pośmiertnie laureat, wraz z Nelsonem Mandelą, pierwszej Nagrody Sacharowa w 1988 roku.
Życiorys Po raz pierwszy aresztowany w 1957 (był wówczas robotnikiem), na podstawie sfałszowanego oskarżenia o udział w bójce. Skazany na reedukację w obozie pracy pod Karagandą (Karłag), z którego zbiegł. Schwytany podczas nieudanej próby przekroczenia granicy z Iranem. W 1961 skazany na sześć lat obozu za „zdradę ojczyzny”. Podczas próby ucieczki z obozu w Mordowii ponownie schwytany i skazany na dwa lata więzienia we Włodzimierzu. Poznał tam Julija Daniela. Zwolniony w 1966. Niezwłocznie po wyjściu spisał swoje wspomnienia z więzień w książce Moje świadectwo. Początkowo krążyła ona w nielegalnych odbitkach, a później doczekała się wydań w Europie Zachodniej, uświadamiając tamtejszym społeczeństwom fakt ciągłego istnienia obozów koncentracyjnych na terenie ZSRR. W 1968 wystosował serię listów protestacyjnych przeciwko istnieniu systemu obozów oraz list solidarnościowy do uczestników Praskiej Wiosny. Skazano go za to na rok łagru o zaostrzonym rygorze. W obozie skazano go dodatkowo na kolejne dwa lata. Poznał tam swoją przyszłą żonę – Łarysę Bogoraz (odsiadującą wyrok za protesty przeciw inwazji na Czechosłowację).