To kategoria używana na całym świecie, w której są ważne i unikalne obszary z zachowanymi, lub tylko mało zmodyfikowanymi, przyrodniczymi ekosystemami. Tworzone są ustawą.
Na terenie Czech znajdują się 4 parki narodowe:
Národní park Rok utworzenia Powierzchnia w ha Krkonošský národní park 1963 36 300 Národní park Podyjí 1991 6300 Národní park Šumava 1991 69 000 Národní park České Švýcarsko 2000 7900 Ogółem 119 500
Chráněná krajinná oblast thumb|CHKO Moravský kras To narodowa kategoria przeznaczona do ochrony rozleglejszych obszarów lub całych obszarów geograficznych z harmonijnie tworzonym krajobrazem, charakterystycznym reliefem oraz przewagą naturalnych lub półnaturalnych ekosystemów.
CHKO tworzone są poprzez rozporządzenia rządu. Obecnie w tej kategorii znajduje się 25 obszary.