W przypadku osób już zaangażowanych w praktyki medytacyjne okruchy takie mogą zadziałać jak katalizator, przyspieszający osiągnięcie oświecenia.
Charakterystycznymi cechami estetyki zen są: maksymalna prostota, surowość i klarowność formy, oraz "gra z umysłem i postrzeganiem" oparta na paradoksalnych, przypadkowych skojarzeniach i podświadomie odbieranych impresjach.
Filozofia zen Zen wywodzi się z buddyzmu mahajany, zwłaszcza z tradycji Madhjamaka i myśli NagardżunyA. Kozyra, Filozofia zen, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s. 229–233.. Jego centralnym pojęciem jest śunjata (pustość), która zaprzecza istnieniu jakiejkolwiek trwałej esencji rzeczy. Zen, rozwinięty jako chan w Chinach, a następnie jako rinzai i sōtō w JaponiiD.T. Suzuki, Wprowadzenie do buddyzmu zen, tłum. pol., Rebis, Poznań 2004, s. 12–13., ugruntowuje te założenia w praktyce: w medytacji, pracy z kōanami i w codziennym stylu życia. Jest to nie tylko praktyka duchowa, lecz także filozofia akcentująca doświadczenie ponad dyskurs, operująca poza klasyczną logiką i zachodnim dualizmem podmiot–przedmiot.
Paradoksy Paradoks w zen pełni trzy funkcjeA. Kozyra, Filozofia zen, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s. 265–271.: epistemologiczną – wytrąca ze schematów poznawczych; egzystencjalną – prowadzi do doświadczenia „nicości”;