Geneza i datowanie Kluczowa zaratusztriańska teza dotycząca genezy religii zaratusztriańskiej wiąże jej powstanie z objawieniem Zaratusztry i odrzuceniem części starej religii: „Zaratusztra przyniósł ludzkości religię skupiającą się na kulcie Mazdy i odrzucającą dağuua” (dewy), jest przekonaniem podtrzymywanym w tradycji zaratusztriańskiej przez wieki” mały|Lokalizacja Arianem Waedżo według różnych hipotez naukowych od XIXdo XXI w. Korzenie Zaratusztrianizmu sięgają pierwotnych religii ludów indoeuropejskich. migrujących z Azji Środkowej na Płaskowyż Irański. W literaturze naukowej, począwszy od XIX w. pojawiły się liczne hipotezy lokalizujące kolebkę tej religii na częstokroć skrajnych obszarach Eurazji mapa 1. (m. in. polski uczony Ignacy Pietraszewski) przez samych zaratusztrian określanej jako kraina Arianem Vaedżo. Obecnie zarówno dowody lingwistyczne, archeologiczne (ossuaria, świątynie i miejsca kultu ognia) jak i geograficzne skłaniają uczonych do zawężenia lokalizacji do obszaru od dzisiejszego, północnego Afganistanu, Tadżykistan, i południowe dorzecza Amu Darii i Syr Darii