Marek z Brzeźnicy (; zm. 1230 lub 1231) – wojewoda krakowski za panowania księcia Leszka Białego.
Życiorys Pochodził z możnowładczego rodu Gryfitów (Świebodziców), który w okresie jego życia odgrywał dominującą rolę polityczną w Małopolsce. Był synem Jana, bratanka arcybiskupa gnieźnieńskiego Janika. W 1217 mianowany przez Leszka Białego wojewodą krakowskim, którą to funkcję pełnił aż do śmierci, z przerwą w latach 1225–1227.
Przerwa ta była spowodowana buntem Marka przeciwko Leszkowi. W 1224 krewniak Marka, Jan Klimontowic, został wysłany przez Leszka Białego na Mazowsze z pomocą księciu Konradowi Mazowieckiemu przeciwko Prusom. Zbiegł jednak z pola bitwy (według współczesnych źródeł opuścił oddziały Konrada na dzień przed bitwą w wyniku nieporozumień z innymi rodami), dopuszczając do masakry rycerzy sprzymierzonych, za co został przez Leszka pozbawiony wszelkich godności. W efekcie Gryfici z Markiem z Brzeźnicy na czele wyjechali na Śląsk do Henryka Brodatego, licząc na przekonanie go do podjęcia akcji przeciwko Leszkowi Białemu (którego popierał rosnący w siłę ród Odrowążów). Plan Marka się jednak nie powiódł, Henryk co prawda wyprawił się na Kraków, ale wieść o oblężeniu Lubusza przez landgrafa Turyngii zmusiła go do odwrotu spod bram miasta, podczas którego pogodził się z Leszkiem.