Maria Kantakuzena (bułg.: Мария Палеологина) – caryca bułgarska w latach 1270–1279, żona Konstantyna Asena Ticha, siostrzenica cesarza bizantyńskiego Michała VIII Paleologa. W latach 1277–1278 po śmierci męża sprawowała regencję w imieniu małoletniego syna Michała II Ticha. W 1278 roku ponownie wyszła za mąż za wodza powstańców Iwajłę, który przyjął tytuł carski.
Życie Caryca Bułgarii Córka arystokraty bizantyńskiego Jana Kantakuzena i siostry cesarza bizantyńskiego Michała VIII Paleologa Eulogii (Ireny). Po śmierci zawziętej przeciwniczki cesarza, carowej Ireny Laskariny około 1270 roku Michał VIII za owdowiałego cara Konstantyna Asena Ticha. Jednocześnie z małżeństwem car zawarł przymierze z Bizancjum, którego owocem miało być przekazanie w wianie, pozostających od około 1262 roku przy Bizancjum, miast portowych: Messembrii i Anchialos. W 1271 roku Maria urodziła Konstantynowi Tichowi syna Michała. Cesarz bizantyński zwlekał jednak z przekazaniem jej wiana Bułgarom. Car podjął więc w 1272 roku przygotowania do wojny przeciw Bizancjum. Jednak najazd z północy Tatarów, z którymi Michał VIII zawarł przymierze, wydając za wodza Tatarów Nogaja swą nieślubną córkę Eufrozynę, sparaliżował jego poczynania Chronologia tych wydarzeń nie jest pewna i opiera się na współzależności zdarzeń.